เปิดตำนาน ‘สมุดข่อย’ หนังสือไทยโบราณในละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่ใช้จดมนต์กฤษณะกาลี

เปิดตำนาน ‘สมุดข่อย’ หนังสือไทยโบราณในละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่ใช้จดมนต์กฤษณะกาลี

29 มี.ค. จากการแสละครดัง ‘บุพเพสันนิวาส' ที่กำลังเข้มข้นอยู่ในขณะนี้ ทำให้คนรุ่นใหม่รวมถึงเด็กและเยาวชนหันมาสนใจประวัติศาสตร์ไทย สมัยกรุงศรีอยุธยา ในรัชกาลของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช หรือ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 3 แห่งราชวงศ์ปราสาททองกันมากยิ่งขึ้น

วันนี้ข่าวสดออนไลน์จะพามาชาวเน็ตทุกคน มาเจาะลึกเกร็ดประวัติศาสตร์ของ ‘สมุดข่อย' สมุดที่ใช้ในสมัยกรุงศรีอยุธยา และยังเป็นสมุดที่ใช้สำหรับจด ‘มนต์กฤษณะกาลี' ของพระโหราธิบดีอีกด้วย


เปิดตำนาน ‘สมุดข่อย’ หนังสือไทยโบราณในละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่ใช้จดมนต์กฤษณะกาลี

‘สมุดข่อย' คือสมุดโบราณที่ทำมาจากกระดาษข่อย โดยนำแผ่นกระดาษข่อยมาพับทบกันไปมา มีลักษณะทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีปกแต่ไม่มีสันปก สามารถเขียนได้ทั้ง 2 หน้า ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สร้างสรรค์จากภูมิปัญญาไทย

มักใช้บันทึกเรื่องราวทางศาสนา เช่น ไตรภูมิ, ชาดกต่างๆ, พระมาลัย บันทึกตำราต่างๆ เช่น ตำรายา, โหราศาสตร์, พิชัยสงคราม บันทึกจดหมายเหตุ เช่น พงศาวดาร, ตำนาน, เหตุการณ์บ้านเมือง และบันทึกวรรณคดี มักเป็นคำประพันธ์ประเภทร้อยกรอง




เปิดตำนาน ‘สมุดข่อย’ หนังสือไทยโบราณในละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่ใช้จดมนต์กฤษณะกาลี

จากข้อมูลอ้างอิงของเว็บไซต์โอเคเนชั่น ได้ยกหลักฐานจากหนังสือราชอาณาจักรสยาม ของ เดอ ลาลูแบร์ หนึ่งในคณะราชทูตฝรั่งเศสที่เข้ามายังกรุงศรีอยุธยา ในรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้มีบันทึกไว้ว่า..

"ชาวสยามทำกระดาษจากผ้าฝ้ายเก่า ๆ และยังทำจากเปลือกต้นไม้ชนิดหนึ่งชื่อต้น ข่อย (Ton Coe) อีกด้วย ซึ่งต้องนำมาบดย่อยให้ละเอียด เช่นอย่างย่อยผ้าขี้ริ้ว แต่กระดาษเหล่านี้มีความหนาบางไม่สม่ำเสมอ ทั้งเนื้อกระดาษและความขาวผ่องก็หย่อนกว่าเรา

 

ฉะนั้น ชาวสยามจึงไม่ใช้หมึกจีน (สีดำ) เขียนบนกระดาษของพวกเขา ส่วนมากมักชุบหมึกให้ดำ ซึ่งทำให้เนื้อกระดาษแน่นขึ้น แล้วใช้เขียนด้วยดินสอชนิดหนึ่ง (สอ แปลว่า ขาว) ซึ่งเป็นดินเหนียวปั้นตากแดด

หนังสือของพวกเขาไม่มีการเข้าเล่ม เย็บสัน หากทำเป็นแผ่นยาวเหยียดไม่ใช้วิธีม้วนเก็บเช่นบรรพบุรุษของเรา หากพับทบไปมาอย่างพับพัดด้ามจิ้ว และทางที่ตีเส้นบรรทัดเขียนตัวอักษรนั้น เป็นไปตามทางยาวของรอยพับ หาได้เขียนทางด้านขวางไม่"


เปิดตำนาน ‘สมุดข่อย’ หนังสือไทยโบราณในละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่ใช้จดมนต์กฤษณะกาลี

ส่วนขั้นตอนในการทำสมุดข่อยนั้น ชาวบ้านในสมัยกรุงศรีอยุธยาจะนิยมตัดข่อยหลังฤดูเก็บเกี่ยว ซึ่งกิ่งข่อยจะต้องไม่แก่จัด นำมาลอกเปลือกออกแล้วตากแห้ง ก่อนจะนำเปลือกข่อยมามัดรวมกันแล้วแช่น้ำ 3-4 วัน เพื่อให้เปลือกเปื่อย

หลังจากนั้นก็นำมาฉีกเป็นฝอย แล้วคลุกเคล้าปูนขาวเข้ากับเปลือกข่อย จากนั้นนำใบตองมาปิดไว้ไม่ให้ข่อยแห้ง โดยทั้งไว้ 2 คืนก่อนนำไปนึ่งในรอม ที่ทำจากไม้ไผ่สานตาถี่ๆ รูปทรงกระบอก

เมื่อเปลือกข่อยเปื่อยแล้วก็นำมาทุบให้เรียบ จนมีลักษณะเป็นเหยื่อพร้อมที่จะทำกระดาษ แล้วนำไปหล่อด้วยการปั้นเยื่อข่อยให้เป็นก้อนขนาดเท่าๆกัน แล้วนำไปละลายน้ำในครุที่ทำด้วยไม้ไผ่สานตาถี่ ลักษณะคล้ายกระบุง จากนั้นให้วางพะแนง (แม่พิมพ์ที่ใช้พิมพ์กระดาษ) ลงในน้ำนิ่ง นำเยื่อข่อยลงในพะแนงกระจายให้ทั่วแล้วยกขึ้นจากน้ำ มาตากแดด เมื่อลอกออกจะได้กระดาษในที่สุด


เปิดตำนาน ‘สมุดข่อย’ หนังสือไทยโบราณในละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่ใช้จดมนต์กฤษณะกาลี

จะเห็นกว่าในสมัยอยุธยานั้น กว่าที่เราจะได้กระดาษข่อยมาให้ทำสมุด มีขั้นตอนและลายละเอียดที่ซับซ้อน และละเอียดพอสมควร เป็นสิ่งที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์และรู้สึกภาคภูมิใจในภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ

การตามรอยประวัติศาสตร์จากกระแสละคร ‘บุพเพสันนิวาส' ก็นับเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ดีที่จะทำให้เด็กรุ่นใหม่ มีความเข้าใจถึงรากเหง้าของความเป็นไทยมากขึ้น

ข้อมูลจาก: wathuakrabeu.com, oknation.nationtv.tv และ สมุดข่อย (บุญเตือน ศรีวรพจน์, ประสิทธิ์ แสงทับ)


เครดิต :
 

ข่าวดาราบน Facebook อัพเดตไว เร็วทันใจ คลิกที่นี่!!

" ประกาศ "
ละเว้นการทำผิดศีล โดยไม่ส่งข้อความที่สร้างความไม่สบายใจกับผู้อื่น
ความเห็น : 
เพศ : 
 ชาย    หญิง    ไม่ระบุ
โดย : 
 

ทางทีมงานไม่ขอรับผิดชอบข้อความต่างๆ ขอให้ผู้โพสรับผิดชอบตัวเอง และรับผิดชอบต่อสังคม
ถ้าข้อความใดส่งผลต่อประเทศชาติ ทีมงานพร้อมจะส่งรายละเอียดให้เจ้าหน้าที่ เพื่อตามจับตัวผู้กระทำผิด



กระทู้เด็ดน่าแชร์