การจำแนกไก่แจ้ตามการประกวด

1. ประเภทสีหลัก : สีดำ และสีขาว
   
2. ประเภทแฟนซี แบบที่ 1 : ไก่แจ้สีต่างๆนอกเหนือจากสีดำและสีขาว โดยที่สีเหล่านั้นเป็นสีแท้ประจำพันธุ์ สีขาวหางดำ สีทอง ดอกหมาก สีประดู่ เป็นต้น
   
3. ประเภทแฟนซี แบบที่ 2 : ไก่แจ้ที่ผสมข้ามสีแล้วเกิดสีใหม่ การถ่ายทอดลักษณะของสีจะไม่คงที่

• สีไก่ป่าเหลือง
  

  ตัวผู้ หน้า,หงอน,เหนียง,ติ่งหูสีแดงสด ใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ ตาสีแดง หรือส้มปนแดง จงอยปากสีเหลือง หรือ ดำอมเหลือง ขนหัวเป็นสีส้มแดง ไล่เรื่อยไป เป็นสร้อยคอสีส้มเหลือง สว่างสดใส ระย้าสีเดียวกับสร้อยคอ ขนหลังและหัวปีกเป็นสีส้มแดง ปีกทั้ง 2 ข้างเป็นสีน้ำเงินอมม่วง ส่วนขนปีกตั้งแต่ส่วนกลางของปีก จนถึงส่วนกลางที่สัมผัสพื้น ที่เป็นรูปสามเหลี่ยม ที่เราเรียกกันว่า สาบปีก นั้นเป็นสีน้ำตาลแดง ขนอก-ใต้ท้องสีดำ ขนหางทั้งหมดเป็นสีดำเหลือบเขียวปีกแมลงทับ แข้งนิ้ว-เล็บสีเหลือง หรือสีเขียวอมเทา (ใช้ได้ถือว่าให้เกียรติบรรพบุรุษไก่ป่า)

  
  

  ตัวเมีย ขนทั้งตัวจะเป็นสีครีมนวล สร้อยคอเป็นสีน้ำตาลอมแดง หลัง-ปีก โคนหาง เป็นสีนวลอมน้ำตาลหางดำอมน้ำตาลเล็กน้อย

  
  
  
  
  
  
  

  ไก่แจ้ไทย งามวิไล สดใสนัก สีสดใส ไก่ป่าเหลือง เรืองรองเอย หน้าหงอนเหนียง ติ่งหู ดูแดงสด ปากสีเหลือง เหลืองอมดำ จำนะเธอ ถึงสร้อยคอ ก็ส้มเหลือง เรืองสดศร ี ขนหลังปีก อีกส้มแดง แบ่งกันไป ส่วนสาบปีก น้ำตาลแดง แบ่งไว้ชัด แข้งนิ้วเล็บ ออกเรือง เหลืองเขียวครบ

  ได้ประจักษ์ ทั่วไป ไก่ไทยเอ๋ย สุดเฉลย เจ้างามนัก ฉันรักเธอ ตาก็แดง แจงจด สดเสมอ ที่เจอะเจอ ขนหัวส้ม แดงลงไป ระย้ามี สีเดียวหมด เหลืองสดใส ปีกก็ใช่ น้ำเงินม่วง ดำช่วงอก หางดำจัด จนเหลือบเขียว แมลงทับปก ตัวเมียจบ สีครีมนวล จวนน้ำตาล

  
  
  
  
• สีเบญจรงค์
  

  ตัวผู้ หน้า หงอน-เหนียง-ติ่งหู สีแดงสด ใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ ตาสีแดงหรือสีส้ม จงอยปาก-แข้ง-นิ้ว-เล็บ เป็นสีเหลือง หรือสีเขียว เส้นขนของตัวผู้สังเกตได้ง่าย เริ่มตั้งแต่หัวจรดสร้อยคอ และระย้าปลายของเส้นขน จะเป็นสีงาช้างถึงกลางเส้น โคนของเส้นขน จะเป็นสีแดงทับทิม หน้าอกเป็นแว่น สีน้ำตาลแดง โคนของใบขนเป็นสีดำ หลังและหัวปีกทั้ง 2 ข้าง เป็นสีแดงทับทิม ปีกสีดำเหลือบเขียว ปีกแมลงทับ สาบปีกที่เป็นรูปสามเหลี่ยม เป็นสีน้ำตาลแดงทั้ง 2 ข้าง หางพัดและหางชัย เป็นสีดำเหลือบเขียวปีกแมลงทับ บัวหงายเป็นสีดำ สรุปสีของตัวผู้ คือ 1.สีงาช้าง 2.สีแดงทับทิม 3.สีน้ำตาลแดง 4.สีดำ 5.สีเขียวปีกแมลงทับ

  
  

  ตัวเมีย คล้ายสีลายนกกระจอก แต่ต่างกันคือ ใบหน้าจะเป็นวงขาวครีม สร้อยคอเป็นสีน้ำตาลเทา ขลิบขอบด้วยสีครีม หน้าอกเป็นสีครีมออกสีน้ำตาลหรือ ใบขนอาจจะขลิบขอบ ด้วยสีน้ำตาลเทา ใบขนทั้งตัว จนถึงหางคลุม หรือเครื่องคลุมเป็นสีน้ำตาลเทา ขลิบขอบด้วยสีครีม และก้านขนเป็นสีครีม หางพัด หางชัย เป็นสีน้ำตาลเทา ขลิบขอบด้วยสีครีม ก้านขนสีครีม ส่วนอื่น ๆ เช่นเดียวกับตัวผู้

  
  
  
  
  
  
  

  เบญจรงค์ ต้องคงไว้ ไก่หายาก เริ่มขนหัว ทั่วสร้อยคอ ต่อลงมา ส่วนกึ่งกลาง เส้นแดง ทับทิมศรี โคนขนมี สีดำ นำมาวาง ปีกสีดำ นำเหลืองเขียว ปีกแมลงทับ อีกหางพัด จัดหางชัย ให้ดำพิมพ์ สรุปสี ที่ตัวผู้ อยู่ห้าสี น้ำตาลแดง แห่งเขียวปีก แมลงทับพลัน

  ไม่ลำบาก ถ้ามีไว้ ไก่ไทยหนา ถึงระย้า ว่าปลายขน โทนงาช้าง หน้าอกมี แว่นแดง น้ำตาลอ้าง อีกสองข้าง หัวปีก แดงทับทิม สาบปีกนับ น้ำตาลทั่ว ไม่มั่วนิ่ม เครื่องหางริม ดำเงา จึงเข้ากัน ทับทิมมี สีงาช้าง วางดำมั่น เพศเมียนั้น สีลายนก กระจอกนา

  
  
• สีไก่ป่าเข้ม
  

  ตัวผู้ หน้า,หงอน,เหนียง,ติ่งหูสีแดงสด ใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ ตาสีแดงหรือส้มปนแดง จงอยปากสีเหลือง หรือดำอมเหลือง ขนหัว สร้อยคอ ระย้า เป็นสีน้ำตาลอมแดง แต่สีไม่เข้มเท่าสีเม็ดมะขาม ขนหลังและหัวปีกทั้ง 2 ข้าง เป็นสีเม็ดมะขาม ปีกทั้ง 2 ข้างสีดำเหลือบเขียวปีกแมลงทับ ตรงสาบปีก ที่เป็นรูปสามเหลี่ยม สีน้ำตาลแดงเข้ม ขนอกใต้ท้องเป็นสีดำ ขนหางทั้งหมด ตั้งแต่เครื่องคลุม หางพัด-หางชัย เป็นสีดำเหลือบเขียวปีกแมลงทับ บัวหงาย (ขนอุย) สีดำ แข้ง-นิ้ว-เล็บ มีทั้งสีเหลือง สีเหลืองอมเขียว สีเขียว และหรือสีเขียวอมเทา

  
  

  ตัวเมีย สีน้ำตาลอมเหลืองดำ ใบขนแต่ละเส้นจะมีลายละเอียด ๆ เป็นสีน้ำตาลดำ อยู่ในใบขนทั้งใบ ขนคอหรือสร้อยคอมีลายไม่เด่นชัดขนอกไล่ไปถึงใต้ท้อง เป็นสีนวล ขนปีกและหางพัดสีเดียวกันคือเป็นสีน้ำตาลอมดำ แข้ง,นิ้ว,เล็บ ก็เช่นเดียวกับไก่แจ้ตัวผู้

  
  
  
  
  
  
  

  ไก่ป่าเข้ม สีนี้ ก็น่ารัก หน้าหงอนเหนียง ติ่งหู ดูตำนาน ตาสีแดง ส้มแดง แต่ปากเหลือง อีกขนหัว สร้อยคอ ต่อระย้า ส่วนขนหลัง และหัวปีก ทั้งสองนั้น ปีกสองข้าง ต่างดำ เป็นเงางาม อีกขนหาง ทั้งหมดนำ ดำเหลือบเขียว ส่วนเพศเมีย ออกน้ำตาล อมเหลืองดำ

  เห็นแล้วจัก อดห้ามใจ ไม่กล่าวขาน ที่กล่าวขาน ว่าต้องแดง แดงสดนา จะอมดำ เรืองเรือง ก็เข้าท่า น้ำตาลมา อมแดง แต่งให้งาม สีของมัน นั้นออกเข้ม เม็ดมะขาม สาบปีกตาม น้ำตาลตก อกเข้มดำ ขาแข้งเชียว เกี่ยวนิ้วเล็บ เขียวเหลืองล้ำ ขอโปรดจำ ไว้หนา ไก่ป่าเข้ม

  
  
• สีสร้อยสุวรรณ
  

  ตัวผู้ หน้า หงอน-เหนียง-ติ่งหูสีแดงสด ใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ ตาสีส้มสดใส จงอยปากสีดำอมเขียว ปลายปากบน สีขาวอมเหลือง ตั้งแต่ หัว-สร้อยคอและระย้า ใบขนเป็นสีส้ม หลังและหัวปีกทั้ง 2ข้าง เป็นสีส้ม ปีกทั้ง 2 ข้างไม่มีสาบ เป็นสีดำมัน เหลือบเขียวคล้ายปีกแมลงทับและอาจมีขนปีกแซมขาวได้ข้างละ1 ใบ ขนหน้าอกแต่ละใบขลิบขอบด้วยสีส้ม คล้ายๆ กับสีหน้าอก ของสีดอกหมาก ซึ่งขลิบขอบด้วยสีเทาเงิน ส่วนอื่นๆ รวมทั้งเครื่องคลุม บัวหงาย หางชัย หางพัด เป็นสีดำมันเหลือบเขียวคล้ายปีกแมลงทับ แข้ง-นิ้ว-เล็บ เป็นสีเหลือง

  
  

  ตัวเมีย สีสร้อยสุวรรณ สีขนทั้งตัวเหมือนกับตัวเมียสีเหลืองลูกปลา จะต่างกันตรงที่ หน้าอกของสีสร้อยสุวรรณ ใบขนแต่ละใบ จะต้องขลิบขอบด้วยสีส้ม เช่นเดียวกับตัวผู้ แต่หน้าอกของสีเหลืองลูกปลา ใบขนแต่ละใบเป็นสีดำ ไม่มีขลิบของสีส้ม ตา ปาก แข้ง-นิ้ว-เล็บ เหมือนกับตัวผู้

  
  
  
  
  
  
  

  สีสร้อยสุวรรณ นั้นไก่ไทย ไฉไลนัก สีสดสวย ด้วยอกคล้าย ดอกหมากนา ส่วนสร้อยคอ ต่อระย้า มาใบขน เป็นสีส้ม สมคำกล่าว ที่เล่ากัน ปีกหางดำ นำเหลือบเขียว ปีกแมลงทับ หน้าหงอนเหนียง เคียงติ่งหู ดูแดงดาย ปากสีดำ ดำอมเหลือง เชียวนะเจ้า เพศเมียนั้น ฉันจำได้ คล้ายลูกปลา

  หากรู้จัก จะรักใคร่ ถูกใจหนา แต่ลายหน้า ออกสีส้ม สมส่วนกัน ตลอดจน ขนหลังทั่ว หัวปีกนั่น ส่วนปีกนั้น ไม่มีสาบ ฉาบคำฉาย เป็นเงาวับ เครื่องคุมหาง ไม่จางหาย ตาส้มง่าย ให้จดจำ คำเล่ามา ขานิ้วเล่า เข้าตามเรื่อง เหลืองดังว่า ตัวดำว่า ลายอกส้ม คมขลิบงาม

  
  
• สีไก่ป่าหูขาว หน้า,หงอน,เหนียง สีแดงสดใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ แต่ติ่งหูทั้ง 2 ข้างเป็นสีขาวแป้งเต็มแผ่นของติ่งหู ส่วนสีขนและอื่น ๆ มีทั้ง 2 สี คือ ทั้งสีไก่ป่าเหลือง และสีไก่ป่าเข้ม ส่วนตัวเมียก็เช่นกันสีขนและอื่น ๆ ก็เหมือนตัวเมียสีไก่ป่าเหลือง และสีไก่ป่าเข้ม ยกเว้นตรงติ่งหูเท่านั้น จะต้องเป็นสีขาวแป้ง
  
  
  
  
  
  

  สีไก่ป่า หูขาว มาเล่าบอก มะขามคั่ว ทั่วไป ไก่เซมเซม ยังเหมือนกับ ไก่ป่า สีเหลืองเหลือง สีงามนัก ใครก็รัก อยากเลี้ยงดู แตกต่างกัน ก็ตรงที่ ติ่งหูขาว ขาวเหมือนสี ที่แต้มไว้ ให้ชมเชย ส่วนเพศเมีย ก็เช่นกัน ไม่แตกต่าง ทั้งไก่ป่า ว่าสีเหลือง หรือเข้มหนัก

  นึกไม่ออก บอกให้ดู ไก่ป่าเข้ม มีออกเต็ม ไปที่ไหน ใครก็รู้ สว่างเรือง ทั่วไทย ให้คุ้นหู มีสักคู่ คงชื่นใจ กระไรเลย เป็นแป้งวาว ขาวสะดุด สุดเฉลย กระไรเลย สีไก่ป่า ช่างน่ารัก ได้กล่าวอ้าง มาก่อนนั้น สำคัญนัก ติ่งหูจัก ต้องขาวแป้ง อย่างแรงเลย

  
  
• สีเหลืองลูกปลา
  

  ตัวผู้ หน้า หงอน-เหนียง-ติ่งหู สีแดงสด ใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ ตาสีส้มสดใด จงอยปากสีดำอมเขียว ปลายปากบน สีขาวอมเหลือง ตั้งแต่หัว-สร้อยคอและ ระย้าใบขนเป็นสีส้มแดง แกนกลางและขนตรงกลาง เป็นสีดำ ถ้าดึงขนออกมา จะเป็นลักษณะขนสีดำ ขลิบขอบด้วยสีส้มแดง ปลายขนมีจุดดำ หลังและหัวปีกทั้ง 2 ข้างขนเป็นสีแดง ปีกทั้ง 2 ข้าง ไม่มีสาบ เป็นสีดำมัน เหลือบเขียวคล้ายปีกแมลงทับ ขนทั้งตัวบัวหงายหรือขนอุย ขนเครื่องคลุม หางชัยหางพัด เป็นสีดำมันเหลือบเขียว คล้ายปีกแมลงทับ ถ้าขนตัวออกสีดำด้าน หรือสร้อยระย้า เป็นสีเหลืองนวลถือว่าไม่ใช่ สีไก่ไทยเหลืองลูกปลา แข้ง-นิ้ว-เล็บ เป็นสีเหลืองหรือเหลืองอมเขียว

  
  

  ตัวเมีย ตัวเมีย สีขนทั้งตัวจะเป็นสีดำ จุดเด่นของตัวเมียเหลืองลูกปลา มีเฉพาะสร้อยคอ แกนกลางเป็นสีดำขลิบขอบด้วยสีส้มแดง และขนทั้งตัวเป็นสีดำมันเหลือบเขียว คล้ายปีกแมลงทับ ตาสีส้ม จงอยปากสีดำอมเขียว ปลายปากบนสีขาวอมเหลือง แข้ง-นิ้ว-เล็บ เป็นสีเหลือง หรือเหลืองอมเขียว

  
  
  
  
  
  
  

  เหลืองลูกปลา ตำนานว่า มาสวยนั้น รูปก็ดี สีก็ล้วน ชวนติดตาม ขนบนหัว ทั่วสร้อยคอ ต่อระย้า ส่วนแกนกลาง ขนตรงกลาง วางดำไว้ ปลายขนนี้ มีจุดดำ จำให้มั่น ท่านว่าไว้ ให้ต้องมี สีแดงแดง ส่วนหางพัด หางชัย ให้ดำอีก ตาส้มสด จดจำมา ว่าตามเอา

  ชื่อของมัน นั้นแสนเก่ง ให้เกรงขาม ขาเหลืองงาม ตามเหลืองเขียว เกี่ยวกันไป ใบขนมา ว่าส้มแดง แจงไว้ให้ ดึงออกไป ได้ดำขลับ จับส้มแดง หลังของมัน รวมหัวปีก อีกสองแห่ง บอกจะแจ้ง สาบไม่มี สีดำเงา เหลือบเขียวปีก แมลงทับ จับตาเจ้า เพศเมียเล่า สร้อยส้มแดง แต่งตัวดำ

  
  
• สีโนรี
  

  ตัวผู้ หน้า หงอน,เหนียง,ติ่งหู สีแดงสด ใบหงอนมีเม็ดทราย หรือพื้นกำมะหยี่ตาสีส้ม จงอยปากสีขาวนวลอมน้ำตาล สีขนตั้งแต่หัว จนถึงสร้อยคอ และระย้าเป็นสีส้มแดงจัดหลังและ หัวปีกทั้ง 2 ข้างเป็นสีทับทิมแดง ปีก 2 ข้าง เขียวเหลือบปีกแมลงทับขนอ่อนใต้ปีกเมื่อกางปีกออก จะเป็นสีน้ำตาลแดง เครื่องคลุมหางใบขนสีดำขลิบขอบด้วยสีน้ำตาลแดง หางพัดและหางชัยเป็น สีดำมันเหลือบสีปีกแมลงทับขนอุยหรือบัวหงาย ใบขนขลิบขอบด้วยน้ำตาลแดงจะสวยงาม แข้ง-นิ้ว-เล็บ เป็นสีขาวนวลหรือสีเหลือง

  
  

  ตัวเมีย ตั้งแต่หัวถึงสร้อยคอ ขนเป็นสีน้ำตาลแดงจัด (เข้มกว่าส่วนอื่น) นอกนั้นทั้งตัวขนเป็นสีน้ำตาลแดง หางพัดเป็นสีน้ำตาลดำ แข้ง-เล็บ เป็นสีขาวนวล หรือสีเหลือง

  
  
  
  
  
  
  

  สีโนรี อีกสีหนึ่ง พึงสงวน ทั้งสีสัน สะดุดตา น่าชมเชย หน้าหงอนเหนียง ติ่งหู ดูแดงเด่น ตาสีส้ม ปากขาวนวล ชวนติดใจ ส่วนขนหลัง และหัวปีก อีกสองข้าง ปีกสองข้าง วางเหลือบเขียว ปีกแมลง เครื่องคลุมหาง ดำขอบ น้ำตาลแดง แข้งขานิ้ว ออกขาวนวล จวนเหลืองลาน

  มีครบถ้วน ชวนสรรหา มาเฉลย เจ้าสวยเอย งามหนักหนา น่าชื่นใจ ใบหงอนเป็น เม็ดทราย จำได้ไหม ขนหัวไป ถึงสร้อยคอ ระย้าแดง ได้จัดวาง แดงทับทิม อิ่มสีแสง ขนอ่อนแดง ใต้ปีก แดงน้ำตาล ส่วนหางแจง ดำขลับ กับกล่าวขาน เพศเมียนั้น ตัวน้ำตาล หางตาลดำ