เหตุที่บุคคลระลึกชาติไม่ได้

           ตราบใดที่เรายังไม่สามารถทำจิตไร้สำนึก (ภวังควิญญาณ) ของเราให้สะอาดบริสุทธิ์ ตราบนั้นชีวิตของเราจะสดชื่นเบิกบานเต็มที่ไม่ได้ เหมือนผิวน้ำจะมองดูใสปานใดก็ตาม ถ้ายังมีของเน่าอยู่ใต้ผิวน้ำ ผิวน้ำก็ยังไม่จัดว่าสะอาดบริสุทธิ์แท้ เพราะยังเจือไปด้วยเชื้อโรคที่เรามองไม่เห็น และเป็นอันตรายแก่ผู้ดื่มได้ ผิวของจิต หรือจิตสำนึก (วิถีจิตวิถีวิญญาณ)เทียบกับผิวน้ำ อาสวะหรือกิเลสที่หมักหมมอยู่เทียบเท่ากับส่วนลึกของน้ำ หรือน้ำที่อยู่ใต้ผิวน้ำลงไป

การทำผิวจิตหรือจิตสำนึกปัจจุบันให้บริสุทธิ์นั้น เรามีวิธีทำได้โดยการสำรวมอินทรีย์ คือ ระวัง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ มิให้ยินดียินร้าย เมื่อได้เห็น รูป ฟังเสียง ดมกลิ่น ลิ้มรส ถูกต้องผัสสะและรู้อารมณ์
 
ส่วนจิตไร้สำนึกหรืออาสวะอนุสัย เรามีวิธีทำให้บริสุทธิ์ได้ด้วยการทำสมถะและวิปัสสนา เพราะธรรมเหล่านี้เป็นเครื่องกลั่นให้อาสวะระเหิด ส่วนอินทรีย์สังวรนั้น เป็นวิธีกรองเอาเฉพาะอารมณ์ที่ดีเข้าสู่จิต เมื่อจิตหรือวิญญาณไม่ได้รับอารมณ์ใหม่เข้าไป และได้เครื่องมือคือสมถะและวิปัสสนาถอดถอนอารมณ์เศร้าหมองเก่า ๆ ซึ่งทับถมอยู่ให้หายไป ความเศร้าหมองซึ่งแนบอยู่กับจิต หรือเป็นเชื้ออยู่ในจิตสลายตัวหมดไป เหลือแต่จิตบริสุทธิ์ล้วน ๆ

ส่วนอารมณ์ที่เหลืออยู่กับจิตก็เป็นอารมณ์บริสุทธิ์ผ่านการกรองมาแล้ว จิตหรือวิญญาณ ก็กลายเป็นสภาพเป็นตัวของตัวเองคือบริสุทธิ์ สะอาด ผ่องใส กระปรี้กระเปร่าเต็มที่ ไม่ถูกครอบงำ ไม่อยู่ในอำนาจบัญชาการของกิเลส (สิ่งชั่ว) การกระทำ คำพูด และพฤติกรรมต่าง ๆ ของบุคคลเช่นนั้น จึงออกมาในรูปของความบริสุทธิ์ สามารถเห็นได้ รู้ได้ ซึ่งเรื่องราวต่าง ๆ ในอดีตได้ตลอด รวมถึงในชาติก่อน ๆ ด้วย

นี่คือปุพเพนิวาสานุสสติญาณ คือการระลึกชาติได้ของผู้ตั้งใจทำตามแนวทางของพระพุทธศาสนา การที่คนระลึกชาติของตนเองไม่ได้ สาเหตุใหญ่ก็เพราะจิตหรือวิญญาณมีความเศร้าหมองอยู่มาก มิหนำซ้ำยังรับเอาสิ่งเศร้าหมองเข้าสู่จิตอีกทุกวัน สิ่งเศร้าหมองได้เข้ามากีดขวางกางกั้นไม่ให้ระเหิดไปได้ ถ้าเทียบสิ่งเศร้าหมองเป็นชิ้นวัตถุ ลำเลียงส่งโดยรถบรรทุก ๑๐ ล้อ วันหนึ่ง ๆ จะเห็นเป็นหลายคันรถ


คัดลอกจากหนังสืออนุสรณ์งานบำเพ็ญกุศลศพ ครบ ๑ ปี
พระครูสุวรรณเสลาภรณ์ (หลวงพ่อสาย อคฺควํโส)
อดีตเจ้าอาวาสวัดท่าขนุน ต. ท่าขนุน อ. ทองผาภูมิ จ. กาญจนบุรี