ย้อนรอย มาลัยรัดเกล้า จากประเพณีโบราณสู่เทรนด์สุดฮิต

หากใครมีโอกาสได้ไปเดินเล่นแถวปากคลองตลาดในช่วงนี้ คงจะได้เห็นภาพสาว ๆ หลายคนพร้อมใจกันเกล้าผมขมวดเป็นมวยไว้ด้านหลัง แล้วประดับด้วย "มาลัยรัดเกล้า" ดอกไม้สดกันอย่างคึกคัก เทรนด์นี้กำลังกลายเป็นไวรัลยอดนิยมในโลก TikTok ที่ผู้คนต่างพากันแต่งตามเพราะความสวยงามโดดเด่นและมีเอกลักษณ์แบบไทย แต่รู้หรือไม่ว่า การนำดอกไม้มาประดับผมเช่นนี้ ไม่ใช่เรื่องใหม่ในสังคมไทยเลยแม้แต่น้อย หากแต่เป็นวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าที่มีรากเหง้ามาอย่างยาวนาน

จุดเริ่มต้นของการใช้มาลัยประดับผมในอดีต สามารถย้อนกลับไปได้ถึงประเพณีการไว้ผมจุกของเด็กไทย ซึ่งสันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลมาจากศาสนาพราหมณ์ที่มีความเชื่อเรื่องเทพเจ้าไว้ผมมวยกลางศีรษะ คนไทยในสมัยโบราณจึงนำมาปรับใช้กับการไว้จุกหลังจากการโกนผมไฟ ด้วยความเชื่อที่หลากหลาย ทั้งเพื่อความเป็นสิริมงคล ให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์คุ้มครอง ป้องกันโรคร้ายและวิญญาณ เสริมสติปัญญา ไปจนถึงเหตุผลด้านสุขอนามัยในการทำความสะอาดหนังศีรษะเพื่อป้องกันโรคชันตุและเหา

แม้การไว้ผมจุกจะแพร่หลายในคนทุกชนชั้น แต่การประดับด้วย "มาลัยรัดเกล้า" กลับพบเห็นได้บ่อยในกลุ่มบุตรธิดาชั้นสูง ชนชั้นพระราชวงศ์ และขุนนางผู้ใหญ่ นอกจากจะช่วยเพิ่มความงดงามและส่งกลิ่นหอมชวนมองแล้ว ยังเป็นเครื่องแสดงถึงฐานะและศักดินาอีกด้วย

ในบันทึกหนังสือ ประเพณีการไว้จุกและการโกนจุกของเด็กไทย ได้บรรยายถึงการแต่งกายของเจ้านายในพระราชพิธีโสกันต์ (พิธีโกนจุกของพระราชโอรสและพระราชธิดา) ไว้อย่างประณีตว่า พระกุมารจะได้รับการแต่งองค์อย่างงดงาม มีการแต่งไรขอบรอบจุกด้วยเขม่า โกนพระเกศารอบจุก สรงน้ำทาขมิ้นบาง ๆ จากนั้นจึงเกล้าจุก ปักปิ่น และสวมมาลัยรอบจุกหรือเกี้ยวตามลำดับยศ ก่อนจะผัดพระพักตร์ให้ขาวนวล และทรงเครื่องเพชรนิลจินดาอย่างสมพระเกียรติ

นอกจากนี้ ในวัฒนธรรมล้านนาโบราณ หญิงสาวก็นิยมไว้ผมยาวและเกล้าผมประดับด้วยดอกไม้สดหลากหลายชนิด เช่น ดอกมะลิ ดอกลำดวน ดอกเอื้อง ดอกมหาหงส์ ดอกสารภี และดอกพุดซ้อน ซึ่งการประดับดอกไม้บนศีรษะของชาวล้านนานั้น ไม่เพียงแต่ทำเพื่อความงดงามและกลิ่นหอมเท่านั้น แต่ยังแฝงไปด้วยความเชื่อเรื่องการบูชาขวัญแห่งตน บูชาเทวดาประจำกาย และเป็นการบูชาพระพุทธเจ้ายามก้มกราบบูชาด้วยเศียรเกล้าอีกด้วย

จากเครื่องประดับผมศักดิ์สิทธิ์ที่แฝงความเชื่อและราชประเพณีในอดีต มาวันนี้ "มาลัยรัดเกล้า" ได้ถูกปลุกชีวิตขึ้นมาอีกครั้งในฐานะเทรนด์แฟชั่นร่วมสมัย ที่สะท้อนให้เห็นว่าเสน่ห์ของวัฒนธรรมไทยสามารถปรับตัวและเปล่งประกายได้ทุกยุคทุกสมัยอย่างน่าภาคภูมิใจ

เครดิตแหล่งข้อมูล : silpa-mag