เปิดร่างผังเมืองใหม่ กรุงเทพฯ เพิ่มความเสี่ยงน้ำท่วมซ้ำซาก!

ฝนตกหนักต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา ทำให้หลายพื้นที่ของกรุงเทพฯ เผชิญน้ำท่วม กระทบการใช้ชีวิตของประชาชน จนเกิดคำถามว่า ระบบระบายน้ำและพื้นที่รองรับน้ำของเมืองเพียงพอหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อ ร่างผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4 อาจทำให้พื้นที่รับน้ำเดิมลดลงเกือบ 80%

ผังเมืองฉบับเดิม พ.ศ. 2556 กำหนดพื้นที่สีขาวมีกรอบและเส้นทแยงสีเขียว ซึ่งเป็นพื้นที่อนุรักษ์ชนบทและเกษตรกรรม โดยบางส่วนทำหน้าที่เป็นพื้นที่รับน้ำและทางผ่านของน้ำก่อนระบายออกจากเมือง ครอบคลุมพื้นที่สำคัญ 3 แห่ง ได้แก่

-ฝั่งตะวันออก บริเวณคลองสามวา มีนบุรี และลาดกระบัง ประมาณ 147.6 ตารางกิโลเมตร

-ฝั่งตะวันตกตอนบน บริเวณตลิ่งชัน บางแค และทวีวัฒนา ประมาณ 70.8 ตารางกิโลเมตร

-ฝั่งตะวันตกตอนกลาง บริเวณบางขุนเทียน ประมาณ 21.9 ตารางกิโลเมตร

รวมพื้นที่ประมาณ 240.3 ตารางกิโลเมตร แต่ข้อมูลเปรียบเทียบร่างผังเมืองใหม่ระบุว่า พื้นที่ดังกล่าวอาจเหลือเพียงประมาณ 50 ตารางกิโลเมตร หรือลดลงเกือบ 80% โดยพื้นที่ฝั่งตะวันตกหลายแห่งถูกปรับเปลี่ยนการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน ขณะที่ฝั่งตะวันออกเหลือพื้นที่เดิมเพียงบางแนวตามคลองระบายน้ำ

สิ่งที่น่ากังวลคือ พื้นที่บางส่วนอาจเปลี่ยนไปเป็นเขตที่อยู่อาศัย ซึ่งเปิดทางให้ก่อสร้างบ้านจัดสรรและโครงการอสังหาริมทรัพย์ได้มากขึ้น โดยเฉพาะบริเวณฝั่งธนบุรี ทวีวัฒนา บางขุนเทียน และพื้นที่ลุ่มต่ำทางฝั่งตะวันออก อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อการรับน้ำต้องพิจารณาจากสภาพพื้นที่และแผนบริหารจัดการน้ำโดยรวมด้วย

คลองและอุโมงค์ระบายน้ำ ทดแทนพื้นที่รับน้ำได้หรือไม่?

กรุงเทพมหานครให้เหตุผลว่า ปัจจุบันมีการพัฒนาคลอง อุโมงค์ระบายน้ำ และการบริหารจัดการน้ำร่วมกับจังหวัดปทุมธานี จึงอาจปรับลดพื้นที่พักน้ำบางแห่งได้ นอกจากนี้ ร่างผังเมืองใหม่ยังเสนอให้ยกเลิกการกำหนดพื้นที่พักน้ำบางจุด เช่น บึงหมู่บ้านชวนชื่น บางเขน บึงหมู่บ้านมณียา บึงสวนสยาม บึงหมู่บ้านชวนชื่นพาร์ควิลล์ และบึงหมู่บ้านเคซีเลควิว โดยระบุว่าไม่สอดคล้องกับสภาพปัจจุบันแล้ว

อย่างไรก็ตาม คลองและอุโมงค์มีหน้าที่ระบายน้ำ ส่วนพื้นที่พักน้ำช่วยกักเก็บและชะลอน้ำ จึงไม่ควรมองว่าเป็นสิ่งที่ใช้ทดแทนกันได้ทั้งหมด พื้นที่แก้มลิงและบึงรับน้ำ เช่น บึงรับน้ำคู้บอนและบึงรับน้ำลำหม้อแตก จึงควรตรวจสอบสถานะโครงการและความสามารถในการรองรับน้ำจริง โดยเฉพาะเมื่อฝนตกหนัก น้ำเหนือ และน้ำทะเลหนุนอาจเกิดขึ้นพร้อมกัน

ผังเมืองวันนี้ ส่งผลต่อคนกรุงเทพฯ ในอนาคต

สภาผู้บริโภคเห็นว่า การพัฒนาเมืองควรเดินหน้าควบคู่กับการรักษาพื้นที่จำเป็นต่อการรองรับน้ำ เพราะเมื่อพื้นที่เหล่านี้กลายเป็นบ้าน อาคาร หรือถนนแล้ว การนำกลับมาใช้รับน้ำในอนาคตย่อมทำได้ยาก และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อประชาชนในวงกว้าง

ขณะนี้ร่างผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4 ยังไม่ประกาศใช้ โดยเปิดให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคำร้องขอแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือยกเลิกข้อกำหนดได้จนถึงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 สภาผู้บริโภคจึงเชิญชวนประชาชนร่วมแสดงความคิดเห็น เพื่อผลักดันให้มีการทบทวนพื้นที่รับน้ำ และให้การพัฒนาเมืองไม่เพิ่มความเสี่ยงน้ำท่วมในอนาคต