เผย3นักวิจัยผู้สร้างโมเลกุลอัจฉริยะ จนคว้าโนเบลสาขาเคมี

คณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาเคมีประจำปีนี้ ประกาศยกย่องผลงานการคิดค้นปฏิกิริยาเคมีที่เป็นเครื่องมือสร้างโมเลกุลอันชาญฉลาด ซึ่งริเริ่มบุกเบิกโดยนักวิจัย 3 คน

ศาสตราจารย์ คาโรลีน อาร์. เบอร์ทอซซี (Carolyn R. Bertozzi) จากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดของสหรัฐฯ, ศาสตราจารย์ มอร์เทน เมนดัล (Morten Mendal) จากมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกนของเดนมาร์ก, และดร.เค.แบร์รี ชาร์ปเลส (K.Barry Sharpless) จากสถาบันวิจัยสคริปส์ของสหรัฐฯ ร่วมกันรับรางวัลโนเบลจากผลงานวิจัยปฏิกิริยาเคมี "คลิก" (Click Chemistry) และปฏิกิริยาเคมีที่ทำงานได้ในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตโดยไม่เป็นอันตราย (Bioorthogonal Chemistry)

ปฏิกิริยาเคมีที่เป็นเครื่องมือสร้างโมเลกุลอัจฉริยะดังกล่าว ได้ทำคุณประโยชน์มหาศาลให้กับวงการต่าง ๆ ทั้งการผลิตยาและเวชภัณฑ์ การแพทย์ อุตสาหกรรม และวัสดุศาสตร์

ดร. ชาร์ปเลส และศ. เมนดัล เป็นผู้บุกเบิกวางพื้นฐานที่นำไปสู่เทคนิควิธีออกแบบและสร้างโมเลกุลชนิดใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยโมเลกุลสองชนิดจะ "คลิก" (click) หรือจับตัวเข้าด้วยกันอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดโมเลกุลใหม่ที่เป็นผลผลิตขึ้นในปริมาณมาก และมีคุณสมบัติตรงตามความต้องการ

โมเลกุลที่ "คลิก" เข้าหากันจะมีความจำเพาะสูง โดยเลือกจับตัวกับโมเลกุลที่เหมาะสมกันเท่านั้น และจะไม่จับตัวกับโมเลกุลชนิดอื่น สามารถผลิตโมเลกุลที่มีโครงสร้างซับซ้อนและเป็นระเบียบในแบบที่นักเคมีต้องการได้อย่างแม่นยำ ตัวอย่างเช่นการเติมตัวเร่งปฏิกิริยาทองแดง (Cu) ลงไป เพื่อให้โมเลกุลของอะไซด์ (Azide หรือ N-3) จับตัวกับแอลไคน์ (Alkyne) ซึ่งเป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนชนิดหนึ่งได้ดีขึ้นหลายเท่า

สำหรับศ. เบอร์ทอซซีนั้น เป็นผู้พัฒนาหลักการของปฏิกิริยาเคมี "คลิก" ให้ก้าวหน้าไปอีกขั้น ด้วยการประยุกต์นำไปสร้างโมเลกุลที่ทำงานได้ภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต โดยไม่ต้องมีโมเลกุลของโลหะเข้ามาข้องเกี่ยว ทำให้ไม่เป็นพิษหรือก่อให้เกิดอันตรายขึ้น ซึ่งปฏิกิริยาเคมีแบบนี้เรียกว่า Bioorthogonal Chemistry

ความก้าวหน้าดังกล่าวถือเป็นการปฏิวัติวงการแพทย์และชีววิทยาของศตวรรษที่ 21 โดยทำให้สามารถใช้เทคนิควิศวกรรมเคมีควบคุมสารต่าง ๆ ในระบบการเผาผลาญของร่างกาย เพื่อนำยาและสารต่าง ๆ ที่ใช้รักษาโรคเข้าสู่เซลล์เป้าหมาย ทั้งยังเป็นประโยชน์ต่อการถอดลำดับพันธุกรรมที่ยุ่งยาก และช่วยติดตามศึกษากระบวนการเกิดโรคในระดับเซลล์ได้อีกด้วย

นักวิจัยทั้งสามจะแบ่งเงินรางวัลจำนวน 10 ล้านโครนสวีเดนด้วยกัน ส่วนพิธีมอบรางวัลโนเบลอย่างเป็นทางการ จะมีขึ้นที่กรุงสตอล์กโฮล์มในเดือนธันวาคมนี้

ศ. คาโรลีน อาร์. เบอร์ทอซซี ศ. มอร์เทน เมนดัล และดร.เค.แบร์รี ชาร์ปเลส