ทำไมไทยถึงเรียกญี่ปุ่น เจ้าของประเทศไม่ได้เรียกแบบนี้?

การเรียกขานประเทศญี่ปุ่นในภาษาไทยว่า ‘ญี่ปุ่น' นั้นมีที่มาอันยาวนานและน่าสนใจ โดยไม่ได้เกิดขึ้นมาอย่างบังเอิญ แต่เป็นการรับอิทธิพลทางภาษาผ่านชาวจีนในอดีต ซึ่งคำว่า ‘ญี่ปุ่น' มีรากศัพท์มาจากคำว่า ‘รื่อเปิ่น' (日本) ในภาษาจีน ซึ่งแปลว่าถิ่นกำเนิดของดวงอาทิตย์หรือดินแดนอาทิตย์อุทัย

เหตุผลที่คนไทยเรียกตามสำเนียงนี้ เพราะได้รับอิทธิพลจากการออกเสียงคำว่า รื่อเปิ่น ผ่านกลุ่มชาวจีนหลากหลายสำเนียงที่เข้ามาติดต่อค้าขายกับไทยในสมัยก่อน ไม่ว่าจะเป็นสำเนียงจีนกวางตุ้งที่อ่านว่า หยัดปุ๋น จีนฮกเกี้ยนที่อ่านว่า หยิดปุ้น จีนแต้จิ๋วที่อ่านว่า หยิกปุ้ง หรือจีนแคะที่อ่านว่า หงิดปุ้น ซึ่งเสียงเหล่านี้มีความใกล้เคียงกับคำว่า ‘ญี่ปุ่น' มากที่สุดจนกลายเป็นคำเรียกที่คุ้นหูคนไทยมาจนถึงปัจจุบัน

ในขณะที่ชาวญี่ปุ่นเองเรียกชื่อประเทศตนเองว่า ‘นิปปง' หรือ ‘นิฮง' ซึ่งมีรากเหง้ามาจากคำเดียวกันคือ ‘รื่อเปิ่น' แต่เป็นการอ่านออกเสียงในภาษาญี่ปุ่นที่เชื่อมโยงกับความเชื่อเรื่องเทพีแห่งดวงอาทิตย์ อะมะเตราสุ รวมถึงตำแหน่งที่ตั้งของประเทศที่อยู่ทางทิศตะวันออกของจีน นอกจากนี้ ในอดีตญี่ปุ่นยังเคยถูกเรียกว่า ‘วะ' ตามเอกสารของจีน จนกลายมาเป็นรากศัพท์ของคำต่างๆ ในปัจจุบัน เช่น วาโชกุ หรือเนื้อวากิว

สำหรับชื่อเรียกในภาษาตะวันตกอย่าง ‘เจแปน' (Japan) นั้น มีที่มาจากบันทึกของมาร์โค โปโล นักเดินทางชาวเวนิสที่เรียกญี่ปุ่นว่า ‘ชิปังกู' ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นการถอดเสียงมาจากภาษาจีนสำเนียงอู๋หรือหมิ่นใต้ ต่อมาพ่อค้าชาวโปรตุเกสได้นำชื่อเรียกที่รับมาจากชาวมลายูและอินโดนีเซียไปเผยแพร่ จนเพี้ยนกลายเป็นคำว่า Jepang, Jipang และกลายเป็น Japan ในภาษาอังกฤษในที่สุด

สรุปได้ว่าคำว่า ‘ญี่ปุ่น' ของคนไทย ไม่ใช่ชื่อที่คนญี่ปุ่นเรียกตนเอง แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับอิทธิพลผ่านการค้าขายและภาษาจีนสำเนียงต่างๆ ที่หลอมรวมจนกลายเป็นเอกลักษณ์ในการเรียกขานดินแดนอาทิตย์อุทัยแห่งนี้มาจนถึงปัจจุบัน